| ||||
ΚρεμαστήΧωριό ορεινό προς το βόρειο μέρος της επαρχίας, απέχοντας από την πόλη μιλ. 25, από τα Νιάτα μιλ. 8, του οποίου οι κάτοικοι κατοικούν στα 'Λογκάρια' όπως αυτοί τα λέγουν και έχουν τις ιδιοκτησίες στη Ρηχιά, Πιστάματα, Κουπιά, Χάρακας και Κυπαρίσσι.
Το μέρος είναι ορεινό και άγριο και οι περισσότεροι κάτοικοι βόσκουν γίδια. Η καλλιεργήσιμη γη είναι πολύ λίγη αλλά εύφορη και όλη ιδιοκτησία ελληνική. Προ της επαναστάσεως του 1821 δούλευαν ζευγάρια 103. ...“Ελαίας έχει ιδιόκτητους εις όλην περιφέρειαν 501. Γιδοπρόβατα έως 9 χιλδ. Επί Τουρκίας ήσαν τριπλάσια γελάδια έως 200. Μελίσσια κοφίνους εως 100 ιδιόκτητα. Γίνεται βελανίδι ιδιόκτητον έως 60 κοντάρια”. Έχει λόγγο από έλατα, που αρκετά από αυτά ανήκουν στο έθνος.Εξάγει πρινοκόκκι από 50 έως 100 οκάδες το χρόνο. Μόνο στο χωριό υπάρχει νερό τρεχούμενο, και στην υπόλοιπη περιοχή έχουν λούτσες, όπου μαζεύεται βρόχινο νερό από το οποίο πίνουν οι άνθρωποι και τα ζώα. Έχει το λιμάνι Κυπαρίσσι όπου κατοικούν από 50 έως 100 οικογένειες. Οικογένειες: 105, ψυχαί 420. ...“Αμπέλια ιδιόκτητα στρεμμ. 71. Εξακρηβώθη γη ανήκουσα εις Τούρκον χωράφια στρέμμ. περι τα 20 εις τοποθεσίαν Λούτζι, ωσαύτως εις τοποθεσίαν Καριγκάκι μια δεξαμενή νερού λούτζα λεγόμενη, ήτις ενοικιάζεται κατ' έτος εως 70 γροσ. Εις τον Χάρακα λογκάριον της Κρεμαστής, ευρίσκεται μονύδιον του Θεολόγου έχον αμπέλι στρεμμ. 4, χωράφια μετρητικίων σπορών 30, μίαν λούτζαν δια της οποίας το νερόν όπου ποτίζουν οι ποιμένες λαμβάνει 15 οκάδες βούτυρον. Γιδοπρόβατα έχει 130, γελάδια 5, ελαίας εις Κυπαρίσσι 10 και εις Νιάτα 20. Έτερον μονύδιον εις τον Γέρακα σύνορον του Τοπαλτιού προς ολίγων χρόνων ανεγερθέν. Έχει γιδοπρόβατα 700, γελάδια 20, κοφίνους μελισσών 30 από αφιερώματα των πέριξ, η επαρχία επροίκισε κατά τους παρελθόντας χρόνους τούτο το μοναστήριο τας μη εθνικάς ελαίας και χωράφια. Ηγουμενεύει εις αυτό ένας μοναχός καταγόμενος από την Λαυραντζού του Αγίου Όρους Άθωνος. Επι Τουρκίας το χωριόν τούτο επωλείτο μουκοτάς έως 2.000 γρόσσια”. Το πιο ορεινό χωριό της επαρχίας Επιδαύρου Λιμηράς του Νομού Λακωνίας. Είναι κτισμένο σε υψόμετρο 860 μέτρων κοντά σ' ελατοσκεπασμένες βουνοκορφές. Η ιστορία της Κρεμαστής αρχίζει το 1462 όταν ο Μυστράς πέφτει στα χέρια των Τούρκων. Τότε αρκετοί από τους κατοίκους των χωριών κοντά στο Μυστρά τρέπονται σε φυγή κι' αναζητούν ασφαλή μέρη να κατοικήσουν. Ο τόπος της Κρεμαστής είναι ιδανικός να τους προστατέψει από το διωγμό των Τούρκων. Τ' άφθονα τρεχούμενα νερά βοηθούν στην γρήγορη ανάπτυξη ενός μεγάλου χωριού. Τ' όνομα Κρεμαστή δόθηκε επειδή το χωριό μοιάζει να κρέμεται ανάμεσα στα γύρω βουνά. Το 1661 η Κρεμαστή αριθμεί 3.500 κατοίκους όπως αναφέρει η απογραφή των Ενετών. Διατηρεί στενές εμπορικές σχέσεις με τα νησιά Σπέτσες - Ύδρα μέσω λιμανιού στο Κυπαρίσσι,που τους προμηθεύει κτηνοτροφικά προϊόντα, κρασί και στάρι. Πιό μετά το εμπόριο επεκτάθηκε ως την Αλεξάνδρεια όπου τους προμήθευε βελανίδια απαραίτητα για βαφές υφασμάτων. To 1722 κτίζεται η βρύση στη Κρεμαστή, αριστούργημα τέχνης και για την σημερινή εποχή. Η σκαλιστή επιγραφή με Βυζαντινά στοιχεία μεταφέρει στην αιωνιότητα το σπουδαίο έργο. Όταν η Ελλάδα ήταν ελεύθερη αρκετοί Κρεμαστιώτες μεταφέρθηκαν σε πιό χαμηλές τοποθεσίες και κτίζουν άλλα χωριά, τη Ρηχιά, το Λαμπόκαμπο, τα Πιστάματα. To 1870 αρχίζει η μετανάστευση στην Αμερική.Τα φτωχά εκείνα χρόνια βρέθηκαν στην Αμερική αρκετοί Κρεμαστιώτες που πρόκοψαν αλλά δεν λησμόνησαν την πατρίδα τους, πολλοί επέστρεψαν στο χωριό ενίσχυσαν την οικονομία του τόπου τους και έτσι η Κρεμαστή γνώριζε μεγάλη ακμή τα χρόνια 1900-1960. Στο Δημοτικό Σχολείο φοιτούσαν 200-220 παιδιά, υπήρχαν όλα τα επαγγέλματα και πολλά μαγαζιά. Όμως το νέο κύμα μετανάστευσης από το 1956 την αδυνάτιζε διαρκώς. Στο χωριό τα σημάδια της ερήμωσης φαίνονται τη δεκαετία του 1970. Το χωριό συρικνώθηκε σε λίγους μόνιμους κατοίκους.Έμεινε όμως άσβεστη η αγάπη σ’ όλους τους Κρεμαστιώτες, που είναι διασκορπισμένοι ώς τα πέρατα της γής, για τη συντηρήση του χωριού τους. Τα παραδοσιακά σπίτια, η ομορφιά του βουνού και το δροσερό καλοκαίρι είναι τα εφόδια για τη σωτηρία της Κρεμαστής. Χτίστηκε πολλά έτη πριν το 1722. Ήταν το κεφαλοχώρι του Ζάρακος και η έδρα της δημογεροντίας. Σ‘ αυτά τα μέρη έδρασε ο ονομαστός κλέφτης Καρακίτσος, κατά τη φοβερή επιδρομή του Ιμπραήμ. Πολλοί είχαν καταφύγει στην Κρεμαστή από χωριά του Έλους και από γειτονικά χωριά. Στην Κρεμαστή κατέφθασε ο Θ. Κολοκοτρώνης απέφυγε δε να βάλει το ελληνικό στράτευμα στα πεδινά και παρακολουθούσε τους εχθρούς από τα βουνά. Κατά την επιδρομή του Ιμπραήμ εκατοντάδες άνθρωποι από τα χωριά του Έλους και από τ’ άλλα χωριά του Ζάρακος κατέφυγαν για να σωθούν στο Κυπαρίσσι και στην Κρεμαστή αλλά βρήκαν πικρό τέλος. Οι Βατικιώτες από τους πρώτους εξεγερθέντες πήγαν με πολλούς ναύτες και πήραν μέρος στις πρώτες επιθέσεις του ελληνικού στόλου εναντίον των Τούρκων. Στις 24 Μαρτίου 1821 αντάρτικα σώματα από το Ζάρακα με αρχηγό τον Γ. Δρίβα και υπαρχηγό τον Γ. Ηλιόπουλο, από τα Καλύβια “Ασωπού” με αρχηγούς τον Σταθάκη το Ζουμπουλάκη, από τα Νιάτα με τον Γρηγόριο Μοίρα, από την Ελίκα και τον Αρχάγγελο με αρχηγό τον Ιωάννη Κρανίδι, αφού ενώθηκαν με τ’ άλλα στρατιωτικά σώματα των Μανιατών άρχισαν την πολιορκία της Μονεμβασιάς και έμειναν μέχρι την άλωση αυτής.Μετά απ’ αυτό πήγαν σε άλλα στρατόπεδα και έλαβαν μέρος σε διάφορες μάχες. Η πιο σημαντική προσφορά της επαρχίας μας ήταν το νίτρο που κατά 75% είναι αναγκαίο για την παρασκευή πυρίτιδος. Τα σπήλαια της Μονεμβάσιας και του Έλους έχουν γη μεταλλική πολύ πλούσια σε νίτρο. Στις αρχές Σεπτεμβρίου 1825 ο Ιμπραήμ με 25.000 στρατό προχώρησε προς τον Ζάρακα και κατέληξε στο Κυπαρίσσι όπου πανικόβλητοι είχαν καταφύγει πάρα πολλοί απ’ τα χωριά του Έλους. Οι καταδιωγμένοι ήταν 1.500-2.000 δηλαδή το 1/3 της επαρχίας. Ο Ιμπραήμ πέρασε από το Μαριόρεμα όπου τον χτύπησε ο Στάικος Σταϊκόπουλος. Όταν ο Ιμπραήμ έφτασε στο Κυπαρίσσι 1.000 άνθρωποι περίπου κατέφυγαν στο κάστρο “παλιόχωρα” θέση ασφαλείς και δυσκολόβατη. Δυστυχώς προδόθηκαν από κάποιον απ’ το Μαρί και τότε οι Τουρκαλβανοί κατέσφαξαν τους μαχητές και τα γυναικόπαιδα τα πήραν αιχμαλώτους. Ύστερα ο Ιμπραήμ προχώρησε στην Κρεμαστή όπου την έκαψε. Η δεύτερη φάλαγγα του Ιμπραήμ έκαψε το Βρονταμά. Μετά την απελευθέρωση και κατόπιν υπογραφής το 1829 ελάχιστοι επέστρεψαν από τους αιχμαλώτους που είχε πάρει ο Ιμπραήμ : Από τα Νιάτα 2 άτομα της οικογένειας Ζώταλη, από τα Κουπιά 6 άτομα της οικογένειας και Παναρίτη,από τη Ρειχιά η γριά Σαρπάνη και από το Κυπαρίσσι η γριά Κουρούπη. Η ιστορία μας ξεκινά από πολύ παλιά…… ΚΡΕΜΑΣΤΗ : Γραπτή μαρτυρία του συγκεκριμένου τοπωνυμίου δεν συνάντησα αρχαιότερη από εκείνη του Κουτλουμουσιακού κώδικα του έτους 1630 με τον τύπο Κρεμαστή. Για την ετυμολογία του τοπωνυμίου - Ο Curtis σημειώνει : << Η υψηλή θέση (ενν. του χωριού) ανταποκρίνεται στο ελληνικό όνομα >> - Ο Grasberger ερμηνεύει << Το Βουνό Που Κρέμεται >> - Ο Δ. Βαγιάκος γράφει << Για προεξέχοντες – Κρεμασμένους βράχους υπάρχουν στην Μάνη τοπωνύμια Κρεμαστή , Κρεμαστό. Το χωριό είναι κτισμένο σε απότομες και υψηλές βουνοπλαγιές που καταλήγουν χαμηλά σε χαράδρα. Η Κρεμαστή ανήκει στην γεωγραφική περιοχή του Ζάρακα. Η περιοχή αυτή καταλαμβάνει το βόρειο τμήμα του ανατολικού λακωνικού σκέλους. Ο δήμος Ζάρακα προέκυψε από την συγχώνευση των δήμων Ζάρακα και Κυφαντών (1836-1840) και περιλάμβανε τα χωριά : Κρεμαστή , Κυπαρίσσι, Γκιότσαλι , Χάρακας , Πιστάματα , Λαμπόκαμπο, Ρειχιά, Κουπιά και Γέρακα . Την εμφάνιση του οικισμού της Κρεμαστής θα μπορούσαμε να συνδέσουμε με την κάποια σχετική πύκνωση του πληθυσμού της περιοχής που φαίνεται ότι σημειώθηκε κατά το 15ο αιώνα και την οποία θα αποδώσουμε κυρίως στις συνέπειες των πολεμικών γεγονότων που διαδραματίσθηκαν στην περιοχή αλλά και στον ευρύτερο γεωγραφικό χώρο κατά το β’ μισό του 15ου αιώνα. Από την βενετική απογραφή του 1700 εμφανίζεται με 1.465 κατοίκους . Το πρώτο σημαντικό γεγονός υπήρξε η κατάκτηση του Δεσποτάτου του Μυστρά το 1460 από το Μωάμεθ Β’ εκτός των βενετικών κτήσεων και της Μονεμβασίας , που με σύμφωνη γνώμη του δεσπότη Θωμά παραχωρήθηκε για μικρό χρονικό διάστημα στον Πάπα Πίο Β.. Η σημαντικότερη από τις επιπτώσεις της τουρκικής επέλασης ήταν οι μετακινήσεις πληθυσμών . Εγκατέλειπαν τις πεδινές εκτάσεις με τους πολυσύχναστους δρόμους και επέλεγαν με βασικό κριτήριο το βαθμό ασφαλείας νέους τόπους εγκατάστασεις. Ολόκληρη η περιοχή του Ζάρακα δύσβατη και απομονωμένη , μακριά από περάσματα μπορούσε να εξασφαλίσει τη ζητούμενη προστασία . Ειδικά η Κρεμαστή , χώρος απόκρυφος και πλούσιος σε νερό προσφέρθηκε κατά την παράδοση , ως ιδανικό καταφύγιο για τους πρόσφυγες των πεδινών και ο πληθυσμός της πυκνώθηκε , αν και η ίδρυσή της τοποθετείται σε προγενέστερη εποχή. Σήμερα με το Ν. 2539/97 (Καποδίστριας ) η Κρεμαστή και ο Αγ. Δημήτρης είναι δημοτικά διαμερίσματα του Δήμου Νιάτων ***** Πηγή : Βιβλίο << Η Περιοχή του Ζάρακα Λακωνίας – Μ. ΓΙΑΝΝΙΟΥ ΠΑΠΑΦΡΑΓΚΟΥ >> - Πειραιάς 2003 - *****
| ||||